Η καθημερινή ζωή μας φέρνει αντιμέτωπους με ποικίλες προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν από εμάς την ανάπτυξη μηχανισμών προσαρμογής και αντοχής.
Η ανάπτυξη της ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο μιας γενικότερης διαδικασίας αυτοβελτίωσης, καθίσταται απαραίτητη για την ικανότητά μας να
ανταποκρινόμαστε αποτελεσματικά σε στρεσογόνες καταστάσεις, να ανακάμπτουμε από αποτυχίες και να διαχειριζόμαστε τις δυσκολίες με ψυχραιμία
και προσαρμοστικότητα. Προς επίρρωση αυτού, η περίοδος της πανδημίας υπογράμμισε τη σημασία και την ανάγκη ανάπτυξης της ανθεκτικότητας
(Webster & Neal, 2021).
Πιο συγκεκριμένα, με τον όρο “ανθεκτικότητα” (αγγλ. resilience), ορίζεται η ικανότητα να προσαρμόζεται κανείς θετικά απέναντι στις αντιξοότητες,
διατηρώντας την ψυχική του ισορροπία, προχωρώντας μπροστά (Perry et al., 2023). Αρχικά, πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι στρεσογόνοι παράγοντες
που πλήττουν την ψυχική μας υγεία, είτε πρόκειται για εσωτερικούς, είτε για εξωτερικούς, μπορεί να φαντάζουν απροσπέλαστοι, ωστόσο δεν είναι. Η
διαδικασία αντιμετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων απαιτεί κόπο. Μέσα από την ορθολογιστική αντιμετώπιση του στρες (αγγλ. rational coping)
καταφέρνουμε να είμαστε πιο δυνατοί και έτοιμοι σε επόμενες προκλήσεις πάσης φύσεως (Schacter et al., 2021).
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι παράγοντες άγχους που προκύπτουν από την εκπαίδευση και το μαθησιακό περιβάλλον συνδέονται με υψηλά ποσοστά
εξάντλησης, κατάθλιψης και ψυχικών προβλημάτων στους φοιτητές επαγγελμάτων υγείας. Η Βιβλιογραφία βρίθει ερευνών που δείχνουν ότι οι
ευάλωτες ομάδες πλήττονται ιδιαίτερα από αυτά τα προβλήματα. Αυτά τα ζητήματα επηρεάζουν όχι μόνο τους φοιτητές κατά τη διάρκεια των σπουδών
τους, αλλά ενδέχεται να έχουν και αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας μετά την αποφοίτησή τους (Troy et al.,
2023).
H καλλιέργεια της γνωστικής ευελιξίας προάγει την εξισορρόπηση μεταξύ συναισθηματικής και λογικής σκέψης και ταυτόχρονα συνιστά μια δυναμική
διαδικασία μέσα από την οποία το άτομο θωρακίζεται καλύτερα. Συνεπώς, αυτή η ισορροπία διευκολύνει την προσαρμογή σε απρόβλεπτες αλλαγές και
προκλήσεις, ενισχύοντας την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες με θετικό τρόπο, έχοντας ως γνώμονα την αισιοδοξία και ως στόχο την
ατέρμονη επιθυμία συνεχούς βελτίωσης.
Βέβαια, η αποδοχή των δυσκολιών ως φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας και η υπενθύμιση στον εαυτό μας ότι η δυσκολία είναι μέρος της
διαδικασίας της μάθησης, συμβάλλουν στην εξασθένιση του άγχους. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας αποτελεί θεμέλιο λίθο για την ανάπτυξη ψυχικής
δύναμης, καθώς μας επιτρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε το πρόβλημα και στη συνέχεια να καθορίσουμε ρεαλιστικούς και εφικτούς στόχους για την
επίλυση του προβλήματος.
Η σαφής αναγνώριση του προβλήματος και ο καθορισμός ενός ρεαλιστικού στόχου είναι καθοριστικά βήματα για την αποτελεσματική επίλυση
προβλημάτων και κατ’ επέκταση την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Αυτή η προσέγγιση μας επιτρέπει να επικεντρωθούμε στη λύση και να αποφύγουμε
την παγίδευση σε συναισθηματικές αντιδράσεις. Στον αντίποδα, η ψυχολογικοποίηση της έννοιας “ανθεκτικότητα”, η καταναγκαστική χρήση του όρου
καθώς και η διαστρέβλωσή της κινδυνεύει να απολέσει το βαθύτερο νόημά της και να εγκαταλειφθεί γρήγορα (Webster & Neal, 2021).
